ترور خبرنگاران؛ سلاح محو حقیقت 

در پهنه درهم‌تنیده منازعات معاصر به‌ویژه در سال‌های گذشته که شامل جنگ‌هایی از جمله اوکراین، غزه، لبنان و ایران بوده‌ایم خبرنگاران به مثابه نگهبانان حقیقت و حلقه اتصال صحنه‌های درگیری به افکار عمومی جهانی عمل می‌کنند.
کد خبر: ۱۵۴۹۳۰۷
نویسنده محمدرضا وحیدی - مدیر بخش خبرنگاران خارجی شبکه العالم 

با این حال، آمار‌های تکان‌دهنده نهاد‌های بین‌المللی مدافع آزادی مطبوعات، از الگویی هشداردهنده در یک دهه اخیر حکایت دارد. بر پایه گزارش‌های سازمان‌هایی نظیر «کمیته حفاظت از خبرنگاران» (CPJ) و «فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران» (IFJ) بیش از دو سوم خبرنگاران کشته شده در مناطق جنگی جهان، در درگیری‌هایی جان باخته‌اند که نیرو‌های اشغالگر اسرائیل در آن حضور مستقیم داشته‌اند. این رقم نه یک ادعا، که واقعیتی آماری است که پرسش‌های جدی درباره رعایت حقوق بین‌الملل و کنوانسیون‌های حفاظت از غیرنظامیان و کارکنان رسانه‌ای در میدان نبرد را به ذهن متبادر می‌سازد. بعد از عملیات ۷اکتبر جریان مقاومت فلسطین علیه رژیم صهیونیستی و حملات غیرانسانی علیه مردم در نوار غزه، این باریکه به‌عنوان یکی از مرگبارترین نقاط جهان برای فعالان رسانه‌ای ثبت شد. در جریان این تهاجم گسترده، آمار شهدای رسانه‌ای به شکلی بی‌سابقه اوج گرفت. براساس آخرین گزارش‌های مبتنی بر اسناد رسانه‌های فلسطینی از جمله دفتر رسانه‌ای در غزه، تعداد خبرنگاران، روزنامه‌نگاران و کارکنان رسانه‌ای شهید در این نبرد، از مرز ۲۶۲ نفر گذشته است. نکته تاسف‌بارتر آن‌که این کشتار با اعلام آتش‌بس‌ها در دو مرحله نیز متوقف نشد و بعد از آن نیز برخی از خبرنگاران و اصحاب رسانه به‌صورت هدفمند ترور و شهید شدند. گزارش‌های مستند از ترور هدفمند خبرنگارانی حکایت دارد که حتی پس از پایان دوره‌های درگیری آشکار، در محل سکونت یا خودروی شخصی خود هدف حمله قرار گرفته‌اند. این اقدامات که مغایر با پروتکل‌های آشکار بین‌المللی در مورد حفاظت از خبرنگاران به‌عنوان غیرنظامیان است، بر اتهام «عمدی بودن» این هدف‌گیری‌ها می‌افزاید. 
اگرچه آمار کشته‌شدگان در لبنان در مقایسه با غزه کمتر است، اما روند حوادث در ماه‌های اخیر حاکی از گسترش ناامنی علیه خبرنگاران در این کشور است. جنگ سنگین مرزی در جنوب لبنان میان حزب‌الله و نیرو‌های اشغالگر اسرائیلی، خبرنگاران محلی و بین‌المللی را نیز در معرض خطر قرار داده که در این درگیری‌ها و طی یک جمله هدفمند به خودروی حامل خبرنگاران علی شعیب خبرنگار معروف جبهه مقاومت در لبنان و همکار با شبکه المنار لبنان همراه فاطمه الفتونی خبرنگار شبکه المیادین و برادر وی محمد الفتونی تصویربردار و عکاس مستقل در این حمله هدفمند به شهادت رسیدند. 

این اتفاقات در حالی رخ می‌دهد که خبرنگاران به وضوح با جلیقه و کلاه ایمنی شناسایی شده بودند و در حال پوشش تبادل آتش از فاصله نسبتا ایمن بودند. این حوادث، زنگ خطری برای تبدیل شدن کل منطقه به محیطی ممنوعه برای فعالیت حرفه‌ای رسانه‌هاست؛ اگرچه خاورمیانه فقط یک قتلگاه برای خبرنگاران نبوده و نیست. در کشور‌های دیگر از جمله سودان و اوکراین که جنگ‌های فرسایشی در آنها دایر است، خبرنگاران نیز بخشی از قربانیان بوده‌اند. در یک سال گذشته در درگیری‌های بین نیرو‌های ارتش سودان و نیرو‌های واکنش سریع بیش از ۳۲خبرنگار و تصویربردار به شهادت رسیده‌اند. نگاه جامع‌تر درباره تعرض به جریان آزاد اطلاع‌رسانی قانونی در یک دهه گذشته شامل خبرنگاران شهید در سوریه و عراق را نیز شامل می‌شود که در جریان پوشش عملیات‌های تروریستی در این کشور از سوی جریان‌های تکفیری و سلفی قربانی شدند. با توجه به وجود صد‌ها و بلکه هزاران سند از تعرض به خبرنگاران و ترور هدفمند آنها، جامعه جهانی و نهاد‌های قانونی در حمایت از آنها باید ضمن جمع‌آوری اسناد و درخواست برای تعقیب و جرم‌انگاری این حمایت‌ها، حمایت قانونی و انسانی خود را در قبال خبرنگاران و روزنامه‌نگاران را که در بدترین حالات ممکن مورد تعرض و خطر قرار می‌گیرند ایفا کنند. کشتار خبرنگاران در فلسطین و لبنان را نمی‌توان تنها به‌عنوان خسارات جانبی انسانی یا یک درگیری نظامی تفسیر کرد. تداوم این روند_ به‌ویژه با توجه به سهم غالب نیرو‌های اسرائیلی در آمار جهانی قتل خبرنگاران_ نشان از یک نقض حقوق بشر و نقض آشکار حقوق افراد رسانه به‌صورت سیستماتیک دارد. این اقدامات، علاوه از سلب جان انسان‌هایی که رسالت اطلاع‌رسانی داشتند، درواقع حمله به حق بشری دسترسی به اطلاعات، حذف شاهد عینی از صحنه‌های احتمالی نقض حقوق بشر و محو بخشی از حافظه تاریخی این منازعات از دیدگاه مردم محلی است. جامعه بین‌المللی و نهاد‌های حقوق بشری موظفند این الگوی مرگبار را نه به‌عنوان حوادث پراکنده بلکه به‌عنوان جریانی هدفمند که اساس دموکراسی و نظارت جهانی را تهدید می‌کند، مورد بررسی فوری و قضایی قرار دهند. سکوت در برابر این روند، به‌معنای امضای جواز قتل برای حقیقت در سایه جنگ است.

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها